2 - جمعى از فقهاء قائل شده‌اند خصاء بعد العقد موجب خيار است . ابن براج و يحيى بن سعيد از قائلان نظريه دومند كه نظرشان ذيلًا به عرض مىرسد : ابن براج در مهذب « 1 » قائل به خيار است « 2 » . ابن براج در مهذب مىفرمايد : عيوب حادث بعد العقد در مرد و زن موجب خيار نيست ، سپس چند عيب مربوط به مرد را كه جنونى كه لا يعقل معه اوقات الصلاة و جب و خصاء و عنن است را استثناء مىكند . ( ايشان در مورد عيوب ديگرى در مرد مانند برص و جذام و عمى قائل به خيار نمىباشد ) غير از ابن براج - كه قبل از محقق مىباشد - فقيه ديگرى را نديده‌ام كه راجع به خصاء حادث بعد العقد قائل به خيار باشد ولى بعد از محقق يا تقريباً معاصر با محقق ، يحيى بن سعيد فرموده : عيب قبل از عقد موجب خيار است و عيب بعد از دخول موجب خيار نيست ، لكن عيب بعد العقد و قبل الدخول موجب خيار هست . « 3 » يحيى بن سعيد بين دخول و عدم دخول تفصيل داده است ، اما در عبارت مهذب ابن براج تفصيلى ذكر نشده است - هر چند نسبت به عنن بعداً مىگويد اگر يك مرتبه وقاع كرد و عاجز شد خيارى نيست - اما راجع به خصاء و جب و جنون چيزى نگفته و اجمالًا در خصاء بعد از عقد حكم به خيار كرده است . مختار علامه در مختلف : علامه حلى در مختلف با ابن براج موافق شده است ، ولى نه به صورتى كه ابن براج قائل است بلكه دو اختلاف دارد : 1 - ابن براج در جنونى كه لا يعقل معه اوقات الصلاة قائل به خيار است ، ولى علامه در مطلق جنون قائل به خيار است .

--> ( 1 ) - المهذب ، ص 5 - 234 . ( 2 ) - محقق در شرايع با تعبير « قيل » اشاره به قول ابن براج مىكند و صاحب جواهر قائل را تعيين نمىكند و بحث متناسب و لازم را نمىكند . ( 3 ) - الجامع للشرائع ، ص 463 .